Βαλσαμόχορτο – το βάλσαμο του σώματος και της ψυχής μας

Βαλσαμόχορτο – το βότανο θρύλος

Πολυετής πόα,
βλαστός όρθιος,
ισχυρός,
πολύκλαδος.
Φύλλα ελλειπτικά,
μικρά επιμήκη, με στίγματα διαφανή τα οποία αποτελούνται από μεγάλους ελαιογόνους αδένες
Τα περιθώριά τους ορίζονται από μαύρους αδένες και είναι – το υπερεικόν των αρχαίων Ελλήνων, αυτό που είναι υπεράνω της εικόνας – υπερ + εικών -διότι οι αρχαίοι αυτοί άνθρωποι διακοσμούσαν με το θαυμάσιο αυτό βότανο τα θρησκευτικά τους είδωλα για να προστατευτούν από τα κακά πνεύματα ,διότι αυτά τα κακά πνεύματα μισούσαν το υπερεικόν.
Για το Διοσκουρίδη ήταν:
διουρητικό,
εμμηναγωγό,
αντιπυρετικό,
κατά του τεταρταίου πυρετού όταν πινόταν με οίνο,
αποτελεσματικό αντίδοτο σε δηλητηριώδη δαγκώματα,
ιδανικό κατάπλασμα για την θεραπεία των  εγκαυμάτων.
Για τον Ιπποκράτη ήταν:
ψυκτικό,
αντιπυρετικό
εμμηναγωγό
διουρητικό
αναλγητικό σε περιπτώσεις λυγγώδους πυρετού,
αναλγητικό σε περιπτώσεις ρήξης της πνευμονικής αρτηρίας…
Για τον Γαληνού ήταν:
διουρητικό,
εμμηναγωγό,
ξηραντικό,
κατά των εγκαυμάτων,
αποτελεσματικό ίαμα για την αντιμετώπιση της ισχυαλγίας.
Για τον  Πλίνιο ήταν:
βελτιωτικό της ροής των ούρων,
απαραίτητο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της κύστης.
Για τον Αέτιo,ο οποίος βασίστηκε στα γραπτά του Γαληνού, καταπολεμούσε:
τη θλίψη,
την ημικρανία,
την ατονία,
την ανορεξία,
την επιληψία,
τη μανία,
τα εξανθήματα,
τις στομαχικές διαταραχές,
τους πυρετούς και
όλα τα κακοήθη και καρκινώδη έλκη.
Για τον Παράκελσο ήταν:
άριστο ίαμα για την κατάθλιψη και όλες τις παρόμοιες παθήσεις,αλλά και
άριστο επουλωτικό.
Το «υπερεικόν» λοιπόν των αρχαίων Ελλήνων γίνεται:
το hypericum των Λατίνων,
το βαλσαμόχορτο των Ελλήνων , λόγω της ισχυρότατης επουλωτικής και αντισηπτικής του δράσης
το βάλσαμο της ψυχής μας,ονομασία που υποδηλώνει την αποτελεσματικότητα του βοτάνου στην αντιμετώπιση των παθήσεων της ψυχής,των ψυχικών παθήσεων όπως είναι η κατάθλιψη και η μανιοκατάθλιψη,
το λειχηνόχορτο,
το σπαθόχορτο, για το σχήμα των φύλλων του
το βοτάνι των πληγών,
το βοτάνι των γυναικών,
το χελωνόχορτο,
το βοτάνι του προδρόμου,
το βάλσαμο, 
το βαλσαμάκι,
το υπερεικό το διάτρητο-Hypericum perforatum.
Διάτρητο γιατί όπως μας λένε αρχαίες παραδόσεις ο διάβολος ήταν τόσο οργισμένος με το βοτάνι αυτό , λόγω των ισχυρών δυνάμεών του,που πήρε μία βελόνα και κατατρύπησε τα όμορφα φύλλα του.
Το βότανο όμως έχει τόση δύναμη που άντεξε την επίθεση του δαίμονα και συνέχισε να χαρίζει τις σπουδαίες του ιδιότητες, αν και διάτρητο!
perforatum λοιπόν για τις πολυάριθμες κηλίδες των φύλλων του που, αν τις παρατηρήσουμε αντίθετα στο φως, θα νομίσουμε πως είναι διάτρητα.
Ο ρόλος του γνωστός από πολύ-πολύ παλιά.
Τα γραπτά κείμενα από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα πάμπολλα.
Η θέση του  στις δοξασίες των λαών ξεχωριστή, οι προφορικές παραδώσεις που έχουν βρεθεί καταγεγραμμένες και αυτές πάμπολλες.
Το χρησιμοποιούσαν-
οι Έλληνες,
οι Πέρσες,
οι Άραβες,
οι Λατίνοι.
Έτσι στην πορεία των χρόνων η λέξη «βάλσαμο»αποκτά την έννοια της ανακούφισης από κάθε πόνο.
Ηταν το βαλσαμόχορτο που επούλωνε τις πληγές των τραυματισμένων από σπαθιά κατά την αρχαιότητα.
Ήταν το βάλσαμο των αρχαίων Σπαρτιατών,
ήταν το βάλσαμο των ανθρώπων των μεσαιωνικών χρόνων που γιάτρευε:
την αμηνόρροια,
τους πυρετούς,
την πλευρίτιδα,
την υδρωπικία,
την χρόνια καταρροή,
τη μανία,
την επιληψία,
τις πληγές,
τα έλκη.
Και τι μαγικά στοιχεία συνθέτουν αυτό το βοτάνι;
Τι κρύβουν επιμελώς μέσα στα κύτταρά τους όλα αυτά τα ταπεινά χορτάρια;
Από που αντλούν τη δύναμή τους;
Ας ρίξουμε μιά κλεφτή ματιά και ας δούμε τα ενεργά συστατικά του βαλσαμόχορτου:
Φλαβονοειδή όπως: 
α) κατεχίνες 
β) επικατεχίνη 
γ) κουερσετίνη-quercetin
δ) ρουτίνη 
ε) υπεροσίδη 
ζ) isorhamnetin
η) λουτεολίνη – μειώνει τις φλεγμονές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την προχωρημένη ηλικία και οδηγούν σε προβλήματα μνήμης.
Φλωρογλουκινόλες
Πτητικά έλαια
Ρητίνη-το γνωστό μας ρετσίνι , που εδώ και αιώνες χρησιμοποιείται για την επούλωση τραυμάτων
Υπερικίνη Hypericin – η πολύτιμη οργανική ένωση , από τα κύρια δραστικά συστατικά του υπερεικού με ισχυρές αντιικές, αντικαρκινικές και αντικαταθλιπτικές ιδιότητες.
Pseudohypericin – η  υπερικίνη και η ψευδοϋπερικίνη  έχουν ισχυρή αντιρετροϊική δράση.
Hyperforin – με ισχυρές αντικαταθλιπτικές και αγχολυτικές ιδιότητες 
Φαινολικά οξέα – με αντιφλεγμονώδη και κυτταροστατική δράση και με ισχυρή αντιμικροβιακή έναντι πολλών παθογόνων βακτηρίων.
Αιθέρια έλαια
Ανθρακινόνες – όπως η υπερικίνη
Καρβοξυλικά οξέα
Κουμαρίνες – με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση
Καροτενοειδή – με  αντιοξειδωτική και αντικαρκινική δράση.
Τόσα πολλά;
Ναι τόσο πολλά και τόσο πολύτιμα.
Και σήμερα; 
Το βαλσαμόχορτο σήμερα χρησιμοποιείται:
1) για τη θεραπεία νευρικών και συναισθηματικών διαταραχών – Το βαλσαμόχορτο σήμερα είναι το πρώτης προτίμησης συνταγογραφούμενο αντικαταθλιπτικό φάρμακο.
 Στις Η.Π.Α και στη Γερμανία ονομάζεται  «εναλλακτικό Prozac» και ένας από τους κύριους λόγους που ονομάζεται έτσι , είναι η έλλειψη παρενεργειών και ειδικά της κύριας παρενέργειας πολλών αντικαταθληπτικών όπως το Prozac που είναι η σεξουαλική δυσλειτουργία. 
Οπωσδήποτε το βαλσαμόχορτο βοηθά ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των μορφών της κατάθλιψης – αυτό έχει επιβεβαιωθεί και σε πάρα πολλές έρευνες , τόσο στην Ευρώπη , όσο και στην Αμερική- και στις περισσότερες από αυτές τις μελέτες, τόσο τα συμπτώματα κατάθλιψης , όπως:
ανησυχία,
έλλειψη ενδιαφέροντος,
αίσθημα αχρηστίας,
μειωμένη δραστηριότητα,όσο και τα δευτερογενή συμπτώματα ,όπως:
διαταραχές ύπνου,
έλλειψη συγκέντρωσης,
σωματική και πνευματική κόπωση, βελτιώθηκαν σημαντικά.
Είναι γεγονός ότι είναι πιο ασφαλές από τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα αλλά είπαμε «Παν μέτρον άριστον» μην το ξεχνάμε αυτό
2) για τη θεραπεία και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργεί  η αϋπνία – το υπερικό οδηγεί σε αύξηση του βαθύ ύπνου και δεν εμποδίζει τις νοητικές λειτουργίες, την ικανότητα εργασίας ή οδήγησης.
3) για την προστασία των κυττάρων του εγκεφαλικού φλοιού – σε in vitro έρευνες έχει φανεί ότι το  βαλσαμόχορτο έχει νευροπροστατευτικές ιδιότητες στα κύτταρα του εγκεφαλικού φλοιού
4) για την προστασία από την νόσο Αλτσχάιμερ-Alzheimer, καθώς φαίνεται να καθυστερεί την εμφάνιση της νόσου – ίσως μελλοντικά -λένε οι ερευνητές -να συμβάλει και στη θεραπεία της πάθησης
5) για τον έλεγχο της ελαφριάς επιληψίας – τα  εκχυλἰσματα του βοτάνου χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της
6) για την θεραπεία τοπικών φλεγμονών , όπως φλεγμονές οι οποίες έχουν προέλθει από νευροδερματίτιδες,  καθώς ανακουφίζει από τη φαγούρα του δέρματος
7) για την αντιμετώπισης της αιμορραγίας – από τα ισχυρότερα αιμοστατικά
8) για την επούλωση των πληγών – το λάδι του βαλσαμόχορτου και το ίδιο το βότανο,είναι ένα από τα ισχυρότερα αιμοστατικά,αντισηπτικά και επουλωτικά ιάματα ,ιδιότητες και δράσεις που το χάρισαν στην πορεία των αιώνων το όνομα «βαλσαμόχορτο».
Ας δούμε όμως συνολικά τις  βασικές ιδιότητες και δράσεις του, οι οποίες είναι:
αντικαταθλιπτικές
αντικαρκινικές,
αντινεοπλασιακές
αντιοξειδωτικές
αντιφλεγμονώδεις
αντιμικροβιακές
επουλωτικές – ισχυρότατες
αιμοστατικές – ισχυρότατες
αντιβακτηριδιακές
αντιϊικές
αντισηπτικές
στυπτικές
διουρητικές
νευροπροστατευτικές – Ενίσχυση Εγκεφαλικής Λειτουργίας
αντιεπιληπτικές
αντισπασμωδικές
καταπραϋντικές
διεγείρει την κυκλοφορία της χολής
ηρεμιστικές
παυσίπονες
αποχρεμπτικές
εμμηναγωγές
αντιφλογιστικές
σπασμολυτικές
ισχυρές αντινεοπλασματικές -έχει δειχθεί σε in vivo έρευνες
αντιαγγειογενετικές
Ιδανικό ίαμα για:
– την κατάθλιψη – ο Angelo Sala από εκείνα τα παλιά χρόνια είχε διατυπώσει την άποψη ότι το υπερικό θεραπεύει της ασθένειες φαντασίας, τις μελαγχολίες, το άγχος και τις διαταραχές της νόησης και μάλιστα πως η ίαση είναι αστραπιαία.
– τις πληγές και τα έλκη – η χρήση του σαν λάδι,το γνωστό μας βαλσαμέλαιο, ή σαν αλοιφή για πληγές, καψίματα, έλκη, τσιμπήματα και δαγκώματα είναι συγκριτικά με οποιοδήποτε άλλο βότανο η πιο αποτελεσματική.
– την αιμορραγία – η χρήση του βαλσαμέλαιο σε περιπτώσεις αιμορραγίας είναι άμεσα αποτελεσματική
– τον έρπητα
– τις αγχώδεις διαταραχές
– τη χρόνια κόπωση
– τη δυσεντερία
– το έλκος του στομάχου
– τις παθήσεις του γαστρεντερικού σωλήνα
– τους ρευματισμούς και τα αρθριτικά
– τις παθήσεις του συκωτιού
– τους σκώληκες
– τη χρόνια καταρροή
– τις θρομβώσεις
Για το βαλσαμόχορτο , το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και δυόμιση (2500) χιλιάδες χρόνια σαν θεραπευτικό βότανο με αναμφισβήτητα θεραπευτικά αποτελέσματα , δεν έχει καταγραφεί καμία σοβαρή παρενέργεια.
Με τα χρόνια όμως οι ισορροπίες άλλαξαν και στην καθημερινότητα των περισσότερων ατόμων έκαναν την εμφάνισή τους πάρα πολλά φαρμακευτικά προϊόντα.
Με κάποια από αυτά τα φαρμακευτικά προϊόντα υπάρχει πιθανότητα ανάπτυξης αλληλεπιδράσεων όταν συγχορηγούνται με βαλσαμόχορτο , όπως π.χ η συγχορήγηση υπερικού με άλλα φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης.
Αυτή η συνχορήγηση μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση του «συνδρόμου σεροτονίνης».
Επίσης πρέπει να γνωρίζουμε για την φωτοτοξικότητα του βοτάνου.
Η φωτοτοξικότητα του υπερικού είχε παρατηρηθεί από αρχαιοτάτων χρόνων.
Οι πρώτοι που την παρατήρησαν ήταν οι βοσκοί.
Οι βοσκοί παρατήρησαν ότι κάποια από τα ζώα, όπως τα πρόβατα και τα βοοειδή που είχαν λεπτότερο δέρμα και λιγότερο τρίχωμα, προσβάλλονταν πολύ πιο εύκολα από αυτά που είχαν παχύ τρίχωμα και πιο σκληρό δέρμα όταν κατά τη βοσκή έτρωγα βαλσαμόχορτο.
Αυτό συνέβαινε και συμβαίνει διότι το ηλιακό φως επιδρά με τις υπερικίνες του βοτάνου, οι οποίες είναι τοξικές στο φως της ημέρας, ωστόσο όταν
κάποιος χρησιμοποιεί μικρές δόσεις από το βότανο δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα , διότι η φωτοευαισθησία του βαλσαμόχορτου , σύμφωνα με μελέτες , είναι δοσοεξαρτώμενη και για να εμφανιστούν τα συμπτώματά της απαιτούνται πολύ υψηλές δόσεις.
Τι πρέπει λοιπόν να προσέχουμε;
1) όταν έχουμε πάρει βαλσαμόχορτο δεν εκθέτουμε ποτέ τα μάτια μας απευθείας στο ηλιακό φως
2) άτομα με ενδογενή ευαισθησία στην ηλιακή ακτινοβολία πρέπει να προσέχουν περισσότερο και να χρησιμοποιούν το βαλσαμόχορτο ή το βαλσαμέλαιο το βράδυ
3) κάνουμε μασάζ και επαλείψεις με βαλσαμόχορτο μόνο τα βράδια
4) πίνουμε τα αφεψήματά μας ή τα εγχύματα μας με βαλσαμόχορτο τα βράδια.
5) όποιος παίρνει οποιοδήποτε φάρμακο πρέπει να ζητήσει την συμβουλή του γιατρού του πριν τη λήψη βαλσαμόχορτου
6) δεν παίρνουμε βαλσαμόχορτο ποτέ μαζί:
– με βαλεριάνα
– με δαχτυλίτιδα
– με πικροδάφνη
7) άτομα με έλλειψη σιδήρου πρέπει να το αποφεύγουν
8) άτομα που έχουν αλλεργία στο συγκεκριμένο βότανο δεν το χρησιμοποιούν
              Πότε και πως συλλέγουμε το βαλσαμόχορτο
Εκεί στην αρχή  του καλοκαιριού θα το βρούμε παντού ανθισμένο.
Τα κίτρινά του άνθη φαίνονται από μακρυά.
Συλλέγουμε τις ανθισμένες κορυφές μαζί με φύλλα και βλαστούς
(-όταν συλλέγουμε κάτι από τη φύση,συλλέγουμε πάντα όσο χρειαζόμαστε και πάντα μα πάντα πρέπει να σκεφτόμαστε ότι και την άλλη χρονιά θέλουμε να το δούμε ανθισμένο – για να γίνει αυτό πρέπει να μένουν τα άνθη που θα γίνουν ο σπόρος της επόμενης χρονιά- )
Τα αποξηραίνουμε στον ήλιο τα τοποθετούμε  σε σκουρόχρωμα βάζα και
τα αποθηκεύουμε σε σκοτεινό και ξηρό μέρος για όλο τον χειμώνα.
Αν έχουμε χρόνο και υπομονή κρατάμε 100g από τις ανθισμένες κορυφές για κάθε μισό λίτρο ελαιόλαδο και
παρασκευάζουμε βαλσαμέλαιο.
Το βαλσαμέλαιο γίνεται με έγχυση  των λουλουδιών σε ελαιόλαδο και απευθείας έκθεση στον ήλιο για περίπου έξι εβδομάδες.
Θα καταλάβουμε ότι είναι έτοιμο όταν θα έχει πάρει ένα παχύ κόκκινο χρώμα.
Αφού το στραγγίσουμε με ένα τουλπάνι ή ψιλό σουρωτήρι το τοποθετούμε σε σκουρόχρωμο μπουκάλι και το αποθηκεύουμε σε δροσερό ξηρό μέρος.
Το βαλσαμέλαιο είναι ένα λάδι αμέσου ανάγκης και δεν πρέπει να λείπει από κανένα σπίτι.
Μικρά τραύματα,
μικρά εγκαύματα,
μολύνσεις,
πονοκέφαλοι,
άγχος,
φαγούρες,
φλεγμονές,
αιμορροΐδες,
αιμοραγίες,
τσιμπήματα εντόμων μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα με βαλσαμέλαιο.
             Πως χρησιμοποιούμε το βαλσαμόχορτο
Ας δούμε τώρα και μερικές εφαρμογές αυτού του βοτάνου που δικαίως έχει χαρακτηριστεί ως το βάλσαμο του σώματος και της ψυχής:
1) Κρυολόγημα:  
Για να προλάβουμε  το κοινό κρυολόγημα απλά πίνουμε συχνά  αφέψημα ή έγχυμα βαλσαμόχορτου κατά τη διάρκεια του χειμώνα
– αν ήδη έχουμε κρυολόγημα πίνουμε ένα  φλιτζάνι έγχυμα βαλσαμόχορτου πριν πάμε για ύπνο
– αν έχουμε ερεθισμένο λαιμό κάνουμε  γαργάρες με έγχυμα βασλαμόχορτου.
2) Εμμηνόπαυση: 
Το βαλσαμόχορτο είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικότερα βότανα στην παροχή βοήθειας στις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση.
Έτσι δύο με τρία φλυτζάνια έγχυμα βαλσαμόχορτου την ημέρα:
α) μειώνει τις εφιδρώσεις
β) μειώνει την ευερεθιστότητα
γ) μειώνει τις αϋπνίες
δ) μειώνει την νευρικότητα
ε) μπορεί να εξαλείψει την κατάθλιψη
Μπορούμε να  πίνουμε το έγχυμά μας  και κατά την διάρκεια του γεύματός μας όταν νιώθουμε έντονη ανησυχία ή μεγάλη ευερεθιστότητα.
Μπορούμε να κάνουμε ένα ζεστό μπάνιο που στο νερό της μπανιέρας σας θα έχουμε προσθέσει μερικές σταγόνες από αιθέριο έλαιο βαλσαμόχορτου.
3) Κατάθλιψη: 
Οι έρευνες έχουν δείξει ότι το βαλσαμόχορτο  με τις ισχυρότατες αντικαταθλιπτικές του ιδιότητες δρα αποτελεσματικά στην θεραπεία της κατάθλιψης.
Αν παίρνουμε και άλλα σκευάσματα , πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλευόμαστε  τον γιατρό μας
Το βαλσαμόχορτο μπορούμε να το παίρνουμε  για μεγάλα διαστήματα σε περιπτώσεις κατάθλιψης,
να το σταματάμε και μετά να ξαναρχίζουμε.
Δεν προκαλεί εθισμό και δεν φέρνει υπνηλία.
Κάνουμε έγχυμα βαλσαμόχορτου και πίνουμε ένα έως τρία φλιτζάνια την ημέρα μαζί με το φαγητό σας
4) Αϋπνία: 
Αν υποφέρουμε από αϋπνίες το βαλσαμόχορτο μπορεί να μας βοηθήσει.
Κάνουμε έγχυμα από το βότανο και πίνουμε ένα έως τρία φλιτζάνια την ημέρα.
Πίνοντας ένα φλιτζάνι λίγο πριν κοιμηθούμε για να χαλαρώσουμε και να έχουμε ήρεμο ύπνο.
Επίσης μπορούμε να κάνουμε ένα ζεστό μπάνιο με βαλσαμόχορτο λίγο πριν να ξαπλώσουμε.
Στο νερό της μπανιέρας μας σταλάζουμε μερικές σταγόνες από αιθέριο έλαιο βαλσαμόχορτου και απολαμβάνουμε τις ευεργετικές του ιδιότητες.
Στο βαλσαμόχορτο , όπως βέβαια και σε όλα τα βότανα ,  δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση και να ακολουθούνται οι υποδείξεις των ειδικών υγείας.
Η χρήση του βαλσαμόχορτου, ως αφέψημα δρόγης για θεραπευτικούς σκοπούς, πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και δεν πρέπει να χορηγείται ποτέ σε βρέφη και παιδιά.

Σημειώσεις:
– Πριν δοκιμάσουμε οτιδήποτε είναι σημαντικό να συζητάμε τη χρήση του με το γιατρό μας.
– Οι πληροφορίες που παρέχονται προορίζονται μόνο για γενικούς ενημερωτικούς και πληροφοριακούς σκοπούς, δεν προσφέρονται και δεν συνιστούν ιατρική συμβουλή.
– Σε καμία περίπτωση, κανένα από τα υλικά που παρουσιάζονται δεν προορίζεται να αντικαταστήσει την επαγγελματική ιατρική περίθαλψη ή την παρακολούθηση από ειδικευμένο ιατρό, ούτε πρέπει να ερμηνεύεται ως τέτοια.
– Δεν χρησιμοποιούμε βότανα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα ακόμα και συμπληρώματα χωρίς την γνώμη γιατρού μας
– Ελέγχουμε πάντα τις αλλεργίες μας ,ειδικά με τα αιθέρια έλαια.

Κείμενο και επιμέλεια κειμένου:thalia – botanologia.gr

Διαβάστε επίσης στη botanologia.gr:
Φωτοευαισθησία των φυτικών ελαίων και των αιθερίων ελαίων

πηγές και αναφορές:
http://www.healthy.net/scr/article.aspx?id=915
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92750/
https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/hypericum-perforatum
https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/hyperici-herba

Share: